คำอธิบายของพรรณไม้
พรรณไม้ : พญาสัตบรรณ
Blackboard tree
Alstonia scholaris (L.) R. Br.
APOCYNACEAE
กะโนะ (กระเหรี่ยง - แม่ฮ่องสอน) จะบัน (เขมร - กบินทร์บุรี) บะซา ปูลา ปูแล (มาเลเซีย ยะลา ปัตตานี) ตีนเป็ดดำ (นราธิวาส) ยางขาว (ลำปาง) พญาสัตบรรณ (ภาคกลาง) หัสบรรณ (กาญจนบุรี) ตีนเป็ดขาว (ยะลา) ตีนเป็ดต้น
ลำต้น ไม้ต้นขนาดใหญ่ สูงประมาณ 25-40 เมตร ลำต้นตรง เรือนยอดแผ่เป็นชั้นๆ เปลือกต้นสีเทาอ่อนหรือสีเทาอมเหลือง เปลือกค่อนข้างหนาและแตกเป็นสะเก็ดเล็กๆ เปลือกในสีเหลืองหรือน้ำตาลอมครีม มียางสีขาว กิ่งมีช่องอากาศ
ใบ ใบเดี่ยว เรียงเป็นวง แต่ละวงมี 4-8 ใบ แผ่นใบรูปรีแกมรูปไข่กลับ หรือรูปขอบขนานแกมรูปหอก ยาว 5–32 เซนติเมตร ปลายใบแหลม โคนใบสอบรูปลิ่ม ขอบใบเรียบ แผ่นใบหนาสีเขียวเข้ม เส้นแขนงใบขนานกัน 20-40 คู่ ก้านใบยาว 0.7 – 1.5 เซนติเมตร
ดอก ดอกเป็นช่อกระจุกแน่น แตกแขนงเป็นวงที่ปลายกิ่ง 6-7 ช่อ ดอกสีขาวหรือเขียวอมเหลืองมีกลิ่นหอมอ่อน ๆ โคนช่อดอกอยู่ติดกัน ยาว 5-15 เซนติเมตร ดอกย่อยสมบูรณ์เพศรวมเป็นกระจุกรูปทรงกลม ก้านดอกสั้น กลีบเลี้ยงเชื่อมติดกันเป็นหลอด ปลายแยกเป็น 5 แฉก ยาว 1-2 มิลลิเมตร กลีบดอกรูปรี โคนเชื่อมติดกันเป็นหลอด ปลายแยกเป็น 5 แฉก ยาว 2-5 มิลิเมตร เกสรเพศผู้ 5 อัน ติดบนหลอดกลีบดอก รังไข่นูนเหนือฐานวงกลีบ
ผล ผลเป็นฝักคู่ รูปแถบห้อยลง ยาว 20-55 เซนติเมตร ฝักแก่แตกออกเป็น 2 ซีก มีขุยสีขาว สามารถปลิวไปตามลม เมล็ด รูปขอบขนาน ยาว 5-7 มิลลิเมตร มีขนสีน้ำตาลทอง อ่อนนุ่ม ติดกันเป็นกระจุกที่ปลายทั้ง 2 ด้าน
เอเชียตะวันออก-จีน อนุทวีปอินเดีย พม่า ไทย กัมพูชา ลาว เวียดนาม มาเลเซีย อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ ไปยังออสเตรเลีย และหมู่เกาะโซโลมอน
ขยายพันธุ์โดยการเพาะเมล็ด ปักชำกิ่ง หรือชำราก
1. เนื้อไม้ หยาบ อ่อนแต่เหนียว สามารถใช้ทำหีบใส่ของ หีบศพ ทำโต๊ะ เก้าอี้ ฝักมีดของเล่นสำหรับเด็ก รองเท้าไม้ ไม้จิ้มฟัน เนื้อไม้ ใช้ทำฟืน หรือนำไปใช้ทำโครงสร้างส่วนต่าง ๆ ของบ้าน เช่น เสา บ้าน เป็นต้น
2. สารสกัดจากน้ำมันหอมระเหย ใช้ไล่ยุง
1. ยาง แก้ปวดฟัน แก้ปวดหู ช่วยบำรุงกระเพาะ รักษาแผล แผลเปื่อย และอาการปวดข้อ
2. ใบ รักษาโรคเลือดออกตามไรฟัน หรือโรคลักปิดลักเปิด แก้ไข้ รักษาโรคระบบทางเดินหายใจเรื้อรัง ดับพิษ
3. เปลือกต้น รักษาโรคบิด ท้องร่วง สมานลำไส้ แก้หวัด หลอดลมอักเสบ เจริญอาหาร
4. ราก ขับผายลมในลำไส้ แก้ไข้ แก้น้ำดีผิดปกติ รักษาโรคมะเร็ง
5. ดอก ช่วยแก้โลหิตพิการ ไข้เหนือ ไข้ตัวร้อน